Kinilala ng Department of Environment and Natural Resources (DENR) ang kakulangan sa suporta ng pambansang pamahalaan at limitadong pondo para sa pangangalaga ng mga protected area, kasabay ng pangakong paiigtingin ang proteksyon sa mga sensitibong lugar tulad ng Mt. Guiting-Guiting Natural Park.
Lumabas ang pahayag sa Provincial Climate and Disaster Resilience Summit sa Sibuyan matapos kuwestiyunin ng environmental advocate ang umano’y kakulangan ng suporta para sa mga itinalagang protected area. Itinanong ni Elizabeth Ibañez, coordinator ng Sibuyanon Against Mining at kinatawan ng Balay Sibuyanon Inc., kung paano higit na mapoprotektahan ang mga deklaradong protected area kung nananatiling maliit ang suporta mula sa national government.
Bilang tugon, sinabi ni DENR Assistant Secretary Noralene Uy na pinalalakas ng ahensya ang on-ground protection sa pamamagitan ng pagdaragdag ng manpower at staffing para sa mga Protected Area Superintendent (PASu). Aniya, naghahanap din sila ng mga paraan upang mapalaki ang kita mula sa mga protected area na maaari ring ilaan sa kanilang pangangalaga.
Ipinaliwanag din ni Uy na pinahuhusay ng DENR ang Environmental Impact Assessment (EIA) upang mas maisama ang disaster risk at mas malawak na environmental planning sa pag-apruba ng mga proyekto. Hindi aniya dapat sa dokumento lamang nakabatay ang pagsusuri, kundi may aktuwal na validation on the ground upang matiyak ang tunay na epekto sa kapaligiran.
Inamin din ng opisyal na may mga naging pagkukulang sa pamamahala sa nakaraan na nagdulot ng ilang kasalukuyang suliraning pangkalikasan. Ayon kay Uy, kasalukuyang itinatama ng ahensya ang mga ito sa pamamagitan ng mas mahigpit na enforcement at proteksyon.
Upang mapalakas ang kapasidad ng pangangalaga, humihingi rin ang DENR ng mas malaking budget allocation mula sa Kongreso sa mga susunod na taon.
Samantala, tinalakay rin sa forum ang epekto ng ilang infrastructure projects sa mga watershed at lokal na suplay ng tubig. Bilang halimbawa, binanggit ni Ibañez ang sitwasyon sa Magdiwang kung saan umano’y nakokontamina ang water system tuwing malalakas ang ulan dahil sa road opening na hindi isinasaalang-alang ang umiiral na water infrastructure.
Ayon sa kanya, kung resiliency ang layunin, hindi sapat ang pagbangon matapos ang kalamidad; kinakailangan ang mas maingat at sistematikong pagpaplano bago pa man ito mangyari.
Kaugnay nito, sinabi ni Uy na isinama sa panukalang 2026 budget ang special provisions na mag-oobliga sa lahat ng infrastructure projects na sumangguni sa Integrated River Basin Management Plan at Integrated Water Resources Management Plan bilang batayan sa disenyo at implementasyon.
Sa huli, iginiit ng DENR na magiging mas mahigpit ang ahensya sa pag-apruba ng mga proyektong may potensyal na makasira sa kalikasan, lalo na yaong may imprastraktura sa mga sensitibo at kritikal na lugar.
