• RNN TV
  • RNN Radio
  • Advertise with RNN
  • About Us
  • Careers
Monday, November 16, 2026
28 °c
Romblon
28 ° Tue
28 ° Wed
28 ° Thu
Romblon News Network
web header ads 728x90
pmt_728x90
hb_728x90px
Big1 2026 728x90
Gasul 2026 728x90
ADVERTISEMENT
  • Home
  • News
    • All
    • Foreign News
    • Local News
    • National News
    • Regional News
    Bantay Lamok App, gagamitin sa Odiongan para sa dengue monitoring at prevention

    Bantay Lamok App, gagamitin sa Odiongan para sa dengue monitoring at prevention

    Kauna-unahang Pet Fun Run sa Sibuyan, gaganapin sa San Fernando sa Nobyembre 29

    Kauna-unahang Pet Fun Run sa Sibuyan, gaganapin sa San Fernando sa Nobyembre 29

    Timor-Leste, magbubukas ng bagong oportunidad sa kalakalan at trabaho para sa mga Pilipino

    Timor-Leste, magbubukas ng bagong oportunidad sa kalakalan at trabaho para sa mga Pilipino

    ISIAH Hospital nag-aalok ng Extended Maternity Care Benefits para sa mga buntis sa Romblon

    ISIAH Hospital, handang tumanggap ng PhilHealth YAKAP registration at transfer

    Pagdura sa mga pampublikong lugar bawal na sa Romblon

    Odiongan BPLO, nagbabala laban sa mga nagpapanggap na kawani ng tanggapan

    Pagkamatay ng mahigit 100 baboy sa Sibuyan, iniimbestigahan na ng ProVet

    Looc LGU, nagtakda ng bagong farmgate prices para sa buhay na baboy

    Lalaki, arestado matapos umanong tangkaing saksakin ang sariling kapatid sa Odiongan

    Lalaki, arestado matapos umanong tangkaing saksakin ang sariling kapatid sa Odiongan

    Community-lead mula Sibuyan, nanawagan ng makabuluhang representasyon sa COP31 climate talks

    Community-lead mula Sibuyan, nanawagan ng makabuluhang representasyon sa COP31 climate talks

    Romblon, may direct flight na patungong Clark

    Ramos, ikinalungkot ang napaulat na pansamantalang paghinto ng biyahe ng Sunlight Air sa Romblon

  • Politics
  • Features
  • Op-Ed
    • All
    • Daplis Lang!
    • Editorial
    • Thought of Wisdom
    • U_Spy
    Todo Pina: Hataw Na!

    Todo Pina: Hataw Na!

    Op-Ed: Ang mga ka katatakutan sa Romblon

    Op-Ed: Ang mga ka katatakutan sa Romblon

    Op-Ed: Ang mga ka katatakutan sa Romblon

    Op-Ed: Ang mga kabanalan sa Romblon

    Kauna-unahang indoor pickleball court sa Odiongan, pormal nang binuksan sa publiko

    Todo Pina: Pickleballmania hits Odiongan by Storm

    Op-Ed: Ber Months na, Pero El Niño ang Dumarating

    Op-Ed: Ber Months na, Pero El Niño ang Dumarating

    Terminal fee sa Batangas Port, aakyat sa ₱60 simula Enero 2026

    Op-Ed: Modernong Terminal, Mahinang Signal

    Op-Ed: Ang Romblon sa gitna ng Pilipinas

    Op-Ed: Ang Romblon sa gitna ng Pilipinas

    Op-Ed: Magtanim, Magpalago, Magtanggol

    Op-Ed: Magtanim, Magpalago, Magtanggol

    Pamahalaang Panlalawigan, magpapadala ng ayuda sa Sibale Island

    Op-Ed: Mas Mahal ang Hindi Pakikinig

  • Sports
  • eTabloid
  • From the Campuses
    • The Bridge
No Result
View All Result
  • Home
  • News
    • All
    • Foreign News
    • Local News
    • National News
    • Regional News
    Bantay Lamok App, gagamitin sa Odiongan para sa dengue monitoring at prevention

    Bantay Lamok App, gagamitin sa Odiongan para sa dengue monitoring at prevention

    Kauna-unahang Pet Fun Run sa Sibuyan, gaganapin sa San Fernando sa Nobyembre 29

    Kauna-unahang Pet Fun Run sa Sibuyan, gaganapin sa San Fernando sa Nobyembre 29

    Timor-Leste, magbubukas ng bagong oportunidad sa kalakalan at trabaho para sa mga Pilipino

    Timor-Leste, magbubukas ng bagong oportunidad sa kalakalan at trabaho para sa mga Pilipino

    ISIAH Hospital nag-aalok ng Extended Maternity Care Benefits para sa mga buntis sa Romblon

    ISIAH Hospital, handang tumanggap ng PhilHealth YAKAP registration at transfer

    Pagdura sa mga pampublikong lugar bawal na sa Romblon

    Odiongan BPLO, nagbabala laban sa mga nagpapanggap na kawani ng tanggapan

    Pagkamatay ng mahigit 100 baboy sa Sibuyan, iniimbestigahan na ng ProVet

    Looc LGU, nagtakda ng bagong farmgate prices para sa buhay na baboy

    Lalaki, arestado matapos umanong tangkaing saksakin ang sariling kapatid sa Odiongan

    Lalaki, arestado matapos umanong tangkaing saksakin ang sariling kapatid sa Odiongan

    Community-lead mula Sibuyan, nanawagan ng makabuluhang representasyon sa COP31 climate talks

    Community-lead mula Sibuyan, nanawagan ng makabuluhang representasyon sa COP31 climate talks

    Romblon, may direct flight na patungong Clark

    Ramos, ikinalungkot ang napaulat na pansamantalang paghinto ng biyahe ng Sunlight Air sa Romblon

  • Politics
  • Features
  • Op-Ed
    • All
    • Daplis Lang!
    • Editorial
    • Thought of Wisdom
    • U_Spy
    Todo Pina: Hataw Na!

    Todo Pina: Hataw Na!

    Op-Ed: Ang mga ka katatakutan sa Romblon

    Op-Ed: Ang mga ka katatakutan sa Romblon

    Op-Ed: Ang mga ka katatakutan sa Romblon

    Op-Ed: Ang mga kabanalan sa Romblon

    Kauna-unahang indoor pickleball court sa Odiongan, pormal nang binuksan sa publiko

    Todo Pina: Pickleballmania hits Odiongan by Storm

    Op-Ed: Ber Months na, Pero El Niño ang Dumarating

    Op-Ed: Ber Months na, Pero El Niño ang Dumarating

    Terminal fee sa Batangas Port, aakyat sa ₱60 simula Enero 2026

    Op-Ed: Modernong Terminal, Mahinang Signal

    Op-Ed: Ang Romblon sa gitna ng Pilipinas

    Op-Ed: Ang Romblon sa gitna ng Pilipinas

    Op-Ed: Magtanim, Magpalago, Magtanggol

    Op-Ed: Magtanim, Magpalago, Magtanggol

    Pamahalaang Panlalawigan, magpapadala ng ayuda sa Sibale Island

    Op-Ed: Mas Mahal ang Hindi Pakikinig

  • Sports
  • eTabloid
  • From the Campuses
    • The Bridge
  • Login
  • Register
28 °c
Romblon
28 ° Tue
28 ° Wed
28 ° Thu
No Result
View All Result
Romblon News Network
No Result
View All Result
Home Op-Ed

Op-Ed: Ber Months na, Pero El Niño ang Dumarating

Rodne GalichabyRodne Galicha
October 6, 2026
in Op-Ed
Reading Time: 32 mins read
29
0
Op-Ed: Ber Months na, Pero El Niño ang Dumarating
Share on FacebookShare on Twitter

Ber months na. Karaniwan, dito na natin inaabangan ang unti-unting lamig ng hangin habang papalapit ang Pasko. Pero ngayong may El Niño, maaaring hindi natin maramdaman nang husto ang lamig na nakasanayan natin. Kasabay nito ang mas seryosong dapat paghandaan: ang posibilidad ng mas kaunting ulan at mas mahabang tuyong panahon sa mga susunod na buwan.

Sa Romblon, sanay tayong tumingin sa langit. Alam ng magsasaka kung kailan matagal nang walang ulan. Napapansin ng mga pamilya kapag humihina ang bukal, and daloy ng ilog at patak ng tubig sa gripo. Sa mga barangay, kabisado kung aling mga sitio ang unang nahihirapan sa tubig kapag humahaba ang tag-init. Ngayon, may malinaw nang babala mula sa PAGASA.

Ang El Niño ay ang mainit na yugto ng El Niño-Southern Oscillation o ENSO. Nagsisimula ito sa malawak na bahagi ng central at eastern equatorial Pacific kung saan nagiging mas mainit kaysa karaniwan ang temperatura sa ibabaw ng dagat. Binabago ng pag-init na ito ang galaw ng hangin at pagbuo ng ulan sa tropical Pacific. Dahil konektado ang karagatan at atmospera, ang pagbabagong nangyayari libu-libong kilometro mula sa atin ay umaabot ang epekto hanggang Pilipinas.

Isa sa mga karaniwang epekto nito sa ating bansa ang mas mataas na posibilidad ng below-normal rainfall. Hindi ibig sabihin na titigil ang ulan. Maaari pa ring magkaroon ng thunderstorms, habagat, low-pressure areas at mga bagyo. Ang nagbabago ay ang dami, dalas at distribusyon ng ulan sa loob ng mas mahabang panahon. Kapag kulang ang ulan sa magkakasunod na buwan, doon nagsisimulang maramdaman ang dry condition, dry spell at kalaunan ay drought.

Noong Setyembre 23, 2026, iniulat ng PAGASA na strong El Niño na ang umiiral sa tropical Pacific at maaari pa itong lumakas tungo sa very strong El Niño. Inaasahang magpapatuloy ang kondisyon hanggang sa unang kalahati ng 2027.

Mas malinaw ang babala kapag tiningnan ang projection para sa MIMAROPA, kung saan kabilang ang Romblon. Batay sa PAGASA outlook na ginagamit ng Regional Disaster Risk Reduction and Management Council, ang buong rehiyon ay may potential for dry condition sa pagtatapos ng Oktubre 2026. Maaari itong umabot sa potential for dry spell sa Nobyembre at Disyembre, at potential for drought mula Enero hanggang Marso 2027.

Projection ito, hindi katiyakan na pare-pareho ang mangyayari sa bawat bayan. Nakadepende pa rin ang aktuwal na kondisyon sa ulan na matatanggap natin, mga bagyong daraan, kalagayan ng watershed at dami ng tubig na ginagamit ng mga komunidad. Pero malinaw ang direksiyon ng babala: habang papasok tayo sa 2027, tumataas ang panganib ng kakulangan sa tubig.

Kaya kahit umulan nang malakas sa isang hapon, hindi agad nangangahulugang sapat na ang tubig sa ating mga bukal, ilog at watershed. Mas dapat nating tingnan kung gaano karaming ulan ang naipon sa loob ng maraming linggo at buwan. Ang isang malakas na thunderstorm ay maaaring magpaapaw ng kanal at magdulot pa ng baha, pero hindi nito agad napapalitan ang matagal na kakulangan sa ulan.

Sariwa pa ang karanasan natin noong 2024. Tinamaan ng El Niño ang agrikultura at kabuhayan sa Romblon. May mga lugar na umabot sa deklarasyon ng state of calamity, habang kinailangang magbigay ang pamahalaan ng tulong sa mga magsasaka, mangingisda at pamilyang naapektuhan. Pagsapit ng Hulyo 2024, iniulat na umabot sa humigit-kumulang ₱162 milyon ang financial assistance, services, loans at subsidies na naipamahagi sa lalawigan.

May aral na tayo mula roon. Mas mahirap at mas magastos humabol kapag malala na ang kondisyon. Ngayon, mas maaga ang babala at may panahon tayong kumilos bago bumaba nang husto ang suplay ng tubig.

Maaaring simulan ng probinsya at mga munisipyo ang regular na monitoring ng mga bukal, ilog, communal water systems, mabababaw na balon at small impounding facilities. Alam ng maraming komunidad kung aling bukal at ilog ang unang humihina at kung saan mabilis maubos ang supply. Maaari itong gawing mas sytematic: sukatin ang daloy at water level, tukuyin ang mga barangay na maliit ang storage, hanapin ang malalaking tagas, at ihanda ang alternatibong mapagkukunan bago pa kailanganin ang emergency water delivery.

Sa agrikultura, dapat makarating ang seasonal forecast sa magsasaka habang may panahon pa siyang magdesisyon. Kailan magandang magtanim? Anong pananim ang mas kayang mabuhay sa kaunting tubig? Sapat ba ang irrigation hanggang anihan? May available bang drought-tolerant varieties at crop insurance? Mas kapaki-pakinabang ang weather information kapag naisasalin ito sa desisyong ginagawa mismo sa bukid.

Malaki rin ang papel ng ating mga watershed. Sa isang island province tulad ng Romblon, maliit ang mga catchment at limitado ang reserba. Ang kagubatan, lupa at vegetation ay tumutulong na humawak ng ulan at unti-unting maglabas ng tubig patungo sa mga bukal at ilog. Kapag degraded ang watershed, mas mabilis humihina ang daloy kapag kakaunti ang ulan.

Kaya may direktang koneksiyon ang pangangalaga sa mga watershed ng Sibuyan, Tablas, Romblon Island at iba pang isla sa tubig na ginagamit natin araw-araw. Ang kagubatan sa kabundukan at tubig na lumalabas sa gripo sa ibaba ay hindi magkahiwalay na kuwento.

Sa Sibuyan, may isa pang dahilan para bantayang mabuti ang pagbabago sa ulan at daloy ng mga ilog. Umaasa rin sa tubig ang mga mini-hydropower facilities na nagsusuplay ng kuryente sa isla. Kapag humaba ang dry spell at bumaba ang river discharge, maaaring lumiit ang kakayahan nilang makapag-generate ng kuryente, lalo na sa mga panahong tumataas naman ang demand dahil sa init. Kaya ang pangangalaga sa watershed ay may direktang kaugnayan sa suplay ng tubig, agrikultura, at katatagan ng kuryente sa Sibuyan.

May mas malinaw na policy direction na rin ngayon para sa rainwater harvesting. Bukod sa Republic Act No. 6716, na matagal nang nag-uutos sa pagtatayo ng rainwater collectors at iba pang water sources sa mga barangay, pinalakas pa ng DPWH noong 2025 ang pagpili ng mga lugar na dapat unahin batay sa climate risk, El Niño exposure, kakulangan sa tubig at projected rainfall. Sa ilalim naman ng Republic Act No. 12314 of 2026, dapat magkaroon ng rainwater collection systems sa public markets, school sites at government buildings and sites bilang climate-adaptation measure. Para sa Romblon, may malinaw nang batayan para gawing mas systematic ang rainwater collection bago pa lumala ang tagtuyot

Marami ring praktikal na magagawa sa barangay habang may panahon pa: ayusin ang mga sirang tangke at linya ng tubig, bawasan ang tagas sa communal systems, protektahan ang mga bukal, dagdagan ang rainwater harvesting at tukuyin ang alternative water sources. Dapat alam din ng mga paaralan, health centers at iba pang essential facilities kung saan sila kukuha ng tubig kapag humina ang regular na supply.

Makatutulong din kung may malinaw na trigger points ang pamahalaan. Kapag tuloy-tuloy nang bumababa ang rainfall, humihina ang daloy ng mga bukal o nakikita na ang stress sa mga pananim, dapat nakahanda na ang susunod na hakbang ng agriculture, DRRM, health, social welfare at mga namamahala sa water systems. Sa MIMAROPA, nakabuo na rin ang Regional DRRM Council ng Regional El Niño Task Force para pag-ugnayin ang monitoring at paghahanda sa water security, food security, health, energy at iba pang sektor.

May isa pang dapat tandaan. Kahit may El Niño, maaari pa rin tayong makaranas ng malakas na ulan, baha, landslide at bagyo. Ang isang tuyong buwan ay maaaring sundan ng ilang araw na napakalakas naman ng ulan. Ganito na kakomplikado ang climate risk sa mga isla: kailangang paghandaan ang kakulangan ng tubig habang handa rin sa biglaang pagdami nito.

Dito pumapasok ang mas maayos na pamamahala sa tubig. Mag-ipon habang may ulan. Ayusin ang mga tagas. Protektahan ang bukal. Alagaan ang watershed. Gumamit nang mas matipid sa panahon ng kakulangan. At higit sa lahat, gamitin ang forecast habang may oras pa itong makatulong sa ating mga desisyon.

Pagsapit ng unang bahagi ng 2027, hindi sa mga report lamang makikita kung nakapaghanda tayo. Makikita iyon sa bukal na patuloy na umaagos, sa sakahang nakapag-adjust ng tanim, sa barangay na may sapat na imbakan, at sa paaralan o health center na may nakahandang suplay ng tubig.

Naranasan na natin ang El Niño noong 2024. Ngayon, may mas maagang babala at mas malinaw na projection kung saan maaaring patungo ang mga susunod na buwan.

Ber months pa lamang. Huwag nating hintaying dumating ang tagtuyot bago tayo maghanda.

____
Rodne R. Galicha is National Convener of Aksyon Klima Pilipinas, the Philippines’ leading and largest civil society coordination network for climate action.

Related Posts

Todo Pina: Hataw Na!

Todo Pina: Hataw Na!

November 13, 2026
Op-Ed: Ang mga ka katatakutan sa Romblon

Op-Ed: Ang mga ka katatakutan sa Romblon

November 2, 2026

Popular Stories

  • Lalaki, arestado matapos umanong tangkaing saksakin ang sariling kapatid sa Odiongan

    Lalaki, arestado matapos umanong tangkaing saksakin ang sariling kapatid sa Odiongan

    219 shares
    Share 88 Tweet 55
  • May dugong Romblomanon! Ronnie Pasamba, bagong housemate sa PBB Collab 3.0

    82 shares
    Share 33 Tweet 21
  • Looc LGU, nagtakda ng bagong farmgate prices para sa buhay na baboy

    66 shares
    Share 26 Tweet 17
  • Ramos, ikinalungkot ang napaulat na pansamantalang paghinto ng biyahe ng Sunlight Air sa Romblon

    31 shares
    Share 12 Tweet 8
  • Sibuyan Island, itinampok bilang kumpletong tourism destination sa Romblon

    29 shares
    Share 12 Tweet 7
Romblon News Network

We are an independent and apolitical digital media organization first ever established in the Province of Romblon.

MORE NEWS

Tourism stakeholders sa Carabao Island, sinanay ng DTI sa product photography at digital applications

Todo Pina: Hataw Na!

Inflation sa Romblon, bahagyang bumagal sa 5.5% nitong Oktubre 2026

TRENDING FOR THE MONTH

Rider, patay sa aksidente sa Odiongan nitong Araw ng mga Santo

HS student, patay sa aksidente sa MariSur, San Andres

Clerk ng korte sa Romblon, sinibak ng Supreme Court dahil sa nawawalang ₱598,444 na pondo

  • Home
  • About Us
  • Privacy Policy
  • Terms of Use

© 2013-2026. All Rights Reserved. Romblon News Network (RNN) and RNN.TV. Powered by Pixxelsis Digital Media

Welcome Back!

Login to your account below

Forgotten Password? Sign Up

Create New Account!

Fill the forms bellow to register

All fields are required. Log In

Retrieve your password

Please enter your username or email address to reset your password.

Log In

Add New Playlist

No Result
View All Result
  • Home
  • News
  • Politics
  • Features
  • Op-Ed
  • Sports
  • eTabloid
  • From the Campuses
    • The Bridge
  • Login
  • Sign Up